Faset Eklem Sendromu Nedir, Belirtileri Nelerdir?

Faset eklem sendromu, omurganın arka bölümünde yer alan küçük eklemlerden kaynaklanabilen ağrıyı tanımlamak için kullanılan bir terimdir. Faset eklemler omurganın hareketlerine katkı sağlarken aynı zamanda omurların kontrollü şekilde hareket etmesine yardımcı olur.

Yaşlanma, omurgadaki yıpranmalar, tekrarlayan yüklenmeler ve bazı mekanik problemler faset eklemlerde ağrıya yol açabilir. Ağrı çoğunlukla bel veya boyun bölgesinde hissedilir ve bazı hareketlerle artabilir.

Ancak omurga ağrısının tek nedeni faset eklemler değildir. Bel fıtığı, kanal daralması, kas kaynaklı ağrılar ve diğer omurga problemleri benzer şikâyetlere neden olabilir. Bu nedenle doğru tanı için hastanın şikâyetleri, fizik muayene ve gerekli durumlarda görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilmelidir.

Faset Eklem Sendromu Nedir?

Faset eklemler, omurların arka tarafında bulunan ve omurganın hareketlerini yönlendiren küçük eklemlerdir. Her omurga seviyesinde sağ ve sol tarafta faset eklemler bulunur.

Bu eklemlerin kıkırdak yapısında zaman içerisinde yıpranma gelişebilir. Eklem çevresindeki kapsül ve dokularda oluşan hassasiyet de ağrıya katkıda bulunabilir.

Omurgadaki Faset Eklemlerin Görevi

Faset eklemler omurganın öne, arkaya ve yana doğru hareketlerinde rol oynar. Aynı zamanda omurlar arasındaki hareketin kontrollü olmasına katkı sağlar.

Özellikle bel bölgesindeki faset eklemler, günlük yaşamda yürümek, ayakta durmak, eğilmek ve gövdeyi döndürmek gibi birçok hareket sırasında yük altında kalır.

Faset eklemler aynı zamanda omurganın aşırı hareketlerini sınırlayan yapılardan biridir. Bu nedenle omurganın normal hareket mekaniğinin korunmasında önemli bir role sahiptir.

Faset Eklemlerde Ağrı Nasıl Oluşur?

Faset eklemlerde kıkırdak aşınması, eklem kapsülünün zorlanması veya çevredeki dokularda gelişen hassasiyet ağrıya neden olabilir.

Yaşla birlikte ortaya çıkan dejeneratif değişikliklerin yanı sıra tekrarlayan geriye eğilme hareketleri, uzun süreli yanlış postür ve omurgaya aşırı yük bindiren aktiviteler de şikâyetlerin ortaya çıkmasına katkıda bulunabilir.

Bununla birlikte görüntüleme yöntemlerinde faset eklemde değişiklik görülmesi tek başına ağrının kesin olarak bu eklemden kaynaklandığı anlamına gelmez. Klinik bulgularla birlikte değerlendirme yapılması gerekir.

Faset Eklem Sendromu Belirtileri Nelerdir?

Faset eklem kaynaklı ağrı çoğunlukla ağrının bulunduğu omurga bölgesinde hissedilir. Bel bölgesinde ortaya çıktığında belin bir veya iki tarafında, boyun bölgesinde olduğunda ise ense ve boyun çevresinde ağrı görülebilir.

Bel, Boyun veya Sırt Bölgesinde Hareketle Artan Ağrı

Faset eklem kaynaklı ağrı hareketle değişebilir. Özellikle bel bölgesinde geriye doğru eğilme, uzun süre ayakta kalma veya gövdeyi döndürme sırasında ağrı belirginleşebilir.

Boyun bölgesindeki faset eklem problemlerinde ise başı geriye çevirme veya yana döndürme sırasında boyun ağrısı ortaya çıkabilir.

Bazı hastalarda ağrı omurganın yakınındaki kalça veya omuz çevresine doğru yayılabilir. Ancak tipik olarak sinir kökü basısında görülen belirgin uyuşma, güç kaybı veya elektrik çarpar tarzda bacak-kol ağrısı ön planda değildir.

Sabah Tutukluğu ve Geriye Eğilince Artan Şikâyetler

Bazı hastalarda sabahları veya uzun süre hareketsiz kaldıktan sonra bel ya da boyun bölgesinde tutukluk hissedilebilir.

Geriye eğilme sırasında faset eklemlere binen yük arttığından bazı hastalarda bu hareketle ağrı belirginleşebilir. Ancak bu bulgu tek başına faset eklem kaynaklı ağrı tanısı koydurmaz.

Faset Eklem Sendromu Bel Ağrısıyla Karışır mı?

Faset eklem kaynaklı ağrı, bel ağrısının nedenlerinden yalnızca biridir. Bel bölgesinde ortaya çıkan ağrının kaynağını belirlemek bazen oldukça güç olabilir.

Bel Ağrısı Nedir? Neden Olur?

Bel ağrısı çok farklı nedenlerden kaynaklanabilir. Faset eklemler, bel kasları, omurlar arası diskler ve sinir yapıları bel ağrısına katkıda bulunabilir.

Faset eklem kaynaklı ağrı genellikle belin belirli hareketleriyle artabilen, daha lokalize bir ağrı şeklinde olabilir. Buna karşılık sinir kökü etkilenmesi olan hastalarda bacağa yayılan ağrı, uyuşma veya güç kaybı gibi farklı belirtiler görülebilir.

Bu nedenle bel ağrısının yalnızca ağrının yerine bakılarak faset eklem kaynaklı olduğu söylenemez.

Bel Tutulması Neden Olur, Nasıl Geçer?

Ani hareket, kas spazmı veya omurganın mekanik olarak zorlanması sonucunda gelişen bel tutulması faset eklem kaynaklı şikâyetlerle benzerlik gösterebilir.

Her bel tutulmasının altında faset eklem problemi bulunmaz. Ağrının başlangıç şekli, süresi, hareketlerle ilişkisi ve eşlik eden bulgular değerlendirilerek olası nedenler birbirinden ayrılmalıdır.

Faset Eklem Sendromu Nasıl Teşhis Edilir?

Tanıda öncelikle hastanın ayrıntılı öyküsü alınır ve fizik muayene yapılır. Ağrının yeri, hangi hareketlerle arttığı, bacağa veya kola yayılıp yayılmadığı ve eşlik eden nörolojik belirtiler değerlendirilir.

Muayene, Hareket Testleri ve Görüntüleme Yöntemleri

Fizik muayenede omurganın hareketleri, hassasiyet noktaları ve farklı hareketlerle ortaya çıkan ağrı değerlendirilir. Kas gücü, duyu ve refleks muayenesi de özellikle sinir basısı açısından önemlidir.

Röntgen, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans görüntüleme gibi yöntemler omurgadaki yapısal değişikliklerin değerlendirilmesine yardımcı olabilir.

Ancak görüntülemede faset eklemde dejenerasyon görülmesi mutlaka ağrının kaynağının bu eklem olduğu anlamına gelmez. Bazı kişilerde herhangi bir şikâyet olmamasına rağmen görüntüleme yöntemlerinde dejeneratif değişiklikler görülebilir.

Seçilmiş hastalarda tanısal amaçlı faset eklem veya medial dal sinir blokları, ağrının kaynağını değerlendirmede yardımcı olabilir.

Kanal Daralması (Spinal Stenoz) ile Ayırıcı Tanı

Özellikle bel ağrısına bacaklarda ağrı, uyuşma veya yürüme mesafesinde azalma eşlik ediyorsa kanal daralması gibi farklı omurga problemleri de değerlendirilmelidir.

Spinal stenozda özellikle ayakta kalma ve yürüme ile artan, oturmak veya öne eğilmekle azalan bacak şikâyetleri görülebilir. Faset eklem kaynaklı ağrı ile sinir basısına bağlı şikâyetlerin birbirinden ayrılması tedavi planı açısından önemlidir.

Faset Eklem Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, ağrının şiddetine, süresine, nedenine ve hastanın günlük yaşam üzerindeki etkisine göre planlanır. Her faset eklem değişikliği tedavi gerektirmez.

İlk aşamada uygun hastalarda aktivite düzenlemesi, egzersiz, ağrı kontrolü ve omurga çevresindeki kasların güçlendirilmesi gibi konservatif yöntemler tercih edilebilir.

Fizik Tedavi ve Egzersiz Programları

Omurga çevresindeki kasların güçlendirilmesi ve hareket kontrolünün geliştirilmesi, bazı hastalarda ağrı kontrolüne katkı sağlayabilir. Bu amaçla fizik tedavi ve kişiye özel egzersiz programları uygulanabilir.

Egzersiz programında karın ve sırt kaslarının güçlendirilmesi, postürün iyileştirilmesi ve omurganın kontrollü hareketinin geliştirilmesi hedeflenebilir.

Enjeksiyon Tedavisi Ne Zaman Gündeme Gelir?

Konservatif tedavilere rağmen devam eden ve faset eklem kaynaklı olduğu düşünülen dirençli ağrılarda enjeksiyon tedavisi veya diğer girişimsel tedaviler değerlendirilebilir.

Faset eklem enjeksiyonları bazı hastalarda hem tedavi amacıyla hem de ağrının kaynağını değerlendirmeye yardımcı olmak amacıyla kullanılabilir. Medial dal sinir blokları ve uygun hastalarda radyofrekans uygulamaları da girişimsel tedavi seçenekleri arasında yer alabilir.

Bu yöntemlerin uygulanıp uygulanmayacağı; hastanın muayene bulguları, görüntüleme sonuçları ve ağrının özellikleri değerlendirilerek belirlenmelidir.

Faset Eklem Sendromunda Ne Zaman Uzman Görüşü Alınmalıdır?

Bel, boyun veya sırt ağrısı birkaç hafta boyunca devam ediyor, tekrarlıyor veya günlük yaşamı kısıtlıyorsa ortopedi ve travmatoloji ya da ilgili omurga uzmanı tarafından değerlendirilmesi uygun olur.

Özellikle ağrıya bacak veya kollara yayılan şikâyetler, uyuşma, karıncalanma veya güç kaybı eşlik ediyorsa değerlendirme geciktirilmemelidir.

İdrar veya dışkı kontrolünde yeni gelişen bozukluk, genital bölgede uyuşma veya hızla ilerleyen güç kaybı gibi ciddi nörolojik belirtiler ise acil değerlendirme gerektirir.

Faset eklem sendromu nedir, belirtileri nelerdir? sorusunun yanıtı kişiden kişiye değişebilir. Faset eklemlerde görülen yapısal değişikliklerin ağrının gerçek kaynağı olup olmadığı, hastanın şikâyetleri ve muayene bulguları ile birlikte değerlendirilmelidir. Doğru tanı, gereksiz tedavilerden kaçınarak hastaya uygun tedavi yönteminin seçilmesine yardımcı olur.